چرا امام سجاد را زین العابدین نامیدند؟

عمران بن سلیم می‌گوید: هر گاه زُهری از علی بن الحسین مطلبی نقل می‌كرد، می‌گفت: برای من زین‌العابدین روایت كرد. یك بار ‏سفیان بن عُیینه به او گفت: از چه جهت او را زین العابدین می‌گویی؟

پاسخ داد از سعید بن مسیب شنیدم كه رسول خدا فرمود:‏

به روز قیامت، فریاد كننده‌ای آواز برآرد: زینت عبادت كنندگان كجاست؟

‏« یناد مُنادی: أینَ زَینُ الْعابِدینَ؟»؛ چنان می‌بینم كه فرزندم علی بن الحسین با تمام وقار و سكون در میان مردم محشر برای رسیدن ‏به جایگاهش قدم برمی‌دارد.‏

خصلتهای ممتاز امام سجاد از زبان حضرت باقر‏ علیهم السلام

حضرت باقرالعلوم علیه السّلام صفات و خصلتهایی را پیرامون پدرش، حضرت سجّاد، زین العابدین علیه ‏السّلام بیان فرموده است كه بسیار قابل توجّه و است:

• در هر شبانه روز همچون امیرالمؤمنین علی علیه السّلام هزار ركعت نماز به جا می‌آورد، پانصد درخت خرما ‏داشت كه كنار هر درختی دو ركعت نماز می‌خواند.

چون آماده نماز می‌گردید، رنگ چهره‌اش دگرگون می‌گشت و به هنگام ایستادن به نماز، همچون عبدی ‏ذلیل و فروتن كه در برابر پادشاهی عظیم و جلیل قرار گرفته؛ و تمام اعضاء بدنش از ترس و خوف الهی ‏می‌لرزید.

نمازش همانند كسی بود كه در حال وداع و آخرین ملاقات و دیدار با پروردگارش باشد.

هنگام نماز به هیچ كسی و هیچ سمتی توجّه نداشت؛ و تمام توجّهش به خدای متعال بود، به طوری كه ‏گاهی عبایش از روی شانه هایش می‌افتاد و اهمیّتی نمی‌داد، وقتی به حضرتش گفته می‌شد، در پاسخ ‏می‌فرمود: آیا نمی‌دانید در مقابل چه قدرتی ایستاده و با چه كسی سخن می‌گویم؟!

چرا امام سجاد(علیه‎السلام) مبارزات سیاسى نکرد؟

امام سجاد(علیه‎السلام) با شش خلیفه معاصر بود كه هیچ یك با اهل‏بیت(علیهم‎السلام) مهر نورزیدند. این خلفا عبارتند از :

یزید بن معاویه، عبدالله بن زبیر، معاویة ‏بن یزید، مروان بن حكم، عبدالملك بن مروان، ولیدبن عبدالملك.

امام سجاد(علیه‎السلام) پس از شهادت پدر، در ایام اسارت و در شرایط ‏اختناق، امامت را به عهده گرفت این شرایط سخت تا پایان ‏امامت وى ادامه یافت. مسعودى نوشته است: «قام ابومحمد على ‏بن الحسین علیه‎السلام بالامر مستخفیا على تقیه شدیده فى زمان صعب»؛ حضرت سجاد(علیه‎السلام) امامت را به صورت مخفى و با تقیه شدید و در زمانى دشوار عهده‎دار گردید .

در چنین مقطع زمانى، آیا امام مى‎‏توانست دست ‏به ‏مبارزات سیاسى و فعالیت‎هاى گسترده فرهنگى و اجتماعى بزند؟ به نظر مى‎‏رسد پاسخ منفى است؛ به دو دلیل:

1- جو اختناق و كنترل شدیدى كه حكومت‎ها پس از شهادت امام حسین(علیه‎السلام) به وجود آورده بودند. این اختناق سبب شد مبارزات سیاسى ‏یا مسلحانه نتیجه‎‏اى جز هدر رفتن نیروها نداشته باشد. چنان كه‏ مبارزات زمان آن حضرت تماما به شكست انجامید. براى درك این ‏وضعیت اسفبار، توجه به دو روایت زیر سودمند است:

موضوعات سیاسی در صحیفه سجادیه

عنوان صحیفه، دعا و نیایش است؛ اما از موضوعات مبارزاتى و سیاسى تهى نیست. در این مطلب به مواردی از فرازهای سیاسی امام سجاد(علیه السلام) در صحیفه سجادیه اشاره می‎کنیم.

دعاى چهل و هشتم صحیفه:

حضرت در این دعا به صراحت از مسایل زیر كه جنبه سیاسى دارد یاد مى‏‎كند:

الف) مقام خلافت مخصوص خلفا و اصفیاى الهى است .

ب) مقام خلافت مورد یورش و غصب قرار گرفته است .

ج) احكام خدا تبدیل گشته و كتاب خدا مورد غفلت قرار گرفته‏است .

د) واجبات الهى تحریف شده است .

ه) سنت پیامبر (صلی الله علیه و آله) متروك گشته است .

متن دعا چنین است: «... اللهم ان هذا المقام لخلفائك و اصفیائك و مواضع‏ امنائك فى الدرجهة الرفیعه التى خصصتهم بها قد ابتزوها و انت ‏المقدر لذلك لایغالب امرك ولا یجاوز المحتوم من تدبیرك كیف شئت ‏و انى شئت و لما انت اعلم به غیر متهم على خلقك و لا لارادتك حتى‏ عاد صفوتك و خلفاوك مغلوبین مقهورین مبتزین یرون حكمك مبدلا و كتابك منبوذا و فرائضك محرفه عن جهات اشراعك و سنن نبیك متروكه‏ اللهم العن اعداءهم من الاولین و الاخرین و من رضى بفعالهم و اشیاعهم و اتباعهم اللهم صل على محمد و آل محمد انك حمید مجیدك صلواتك و بركاتك و تحیاتك على اصفیائك ابراهیم و آل ابراهیم و عجل الفرج و الروح و النصره و التمكین و التاییدلهم ... .»