تبلیغات
امام حسن مجتبی علیه السلام - تقسیم عادلانه سرمایه ملی! چگونه؟!
تقسیم عادلانه سرمایه ملی! چگونه؟!
نظرات |

بیت المال در اصل محل ذخیره ثروت ملی و عمومی جامعه است اما این واژه معنای محل بودن خود را رها کرده و در معنای خود آن اندوخته به کار می رود. اندوخته ای که از منابع متعددی جمع شده و باید به مصرف عموم جامعه برسد که این کار، گاه به صورت مستقیم و گاه به شکل ارائه خدمات (تقسیم غیر مستقیم) صورت می گیرد.

آنچه در توزیع این ثروت عمومی مهم است نوع تقسیم آن نیست؛ بلکه عادلانه تقسیم کردن آن است؛ به گونه ای که همه به طور یکسان از آن برخوردار شوند. 

نکته مهمی که باید در تقسیم آن لحاظ شود عدم توجه به ویژگی های افراد است. از بیت المال به همان اندازه که یک پایتخت نشین بهره می برد به همان اندازه هم باید یک روستا نشین دور از پایتخت بهره مند شود؛ هر رقمی که به یک مقام عالی رتبه تخصیص داده می شود به همان اندازه باید در دسترس دیگر افراد جامعه نیز قرار گیرد. زیرا بودجه ای که با این عنوان به دست مردم می رسد یا صرف آنها می شود از جنس حقوق و دستمزد نیست تا در قبال تلاش و نوع کار و مسئولیتهای اجتماعی افراد قرار گیرد. از این رو در توزیع آن نباید اینگونه ملاکها را در نظر گرفت.

اصل عدالت و تساوی در بهره برداری از بیت المال در زمان خلیفه دوم تعطیل شد و به دستور او دیوان محاسباتی، بیت المال را بر اساس سوابق و درجات اصحاب تقسیم می کرد.

در زمان خلیفه سوم نیز همین سیاست، با تساهل افزون ترى ادامه یافت ؛ یعنى به آن تقسیم نامساوی بیت المال؛ حاتم بخشی هاى بى حساب و کتاب از سوى خلیفه سوم نیز اضافه شد.

امیرالمومنین علیه السلام درباره این سیاست ضایع کردن بیت المال مسلمین در زمان خلیفه سوم فرمود: وَ قَامَ مَعَهُ بَنُو أَبِیهِ یَخْضَمُونَ مَالَ اللَّهِ- [خَضْمَ ] خِضْمَةَ الْإِبِلِ نِبْتَةَ الرَّبِیع ؛ و دودمان پدرى او (بنى امیه) به همراهى او (عثمان) برخاستند و چون شترى كه گیاه تازه بهار را با ولع مى خورد به غارت بیت المال دست زدند.(1)

مسئولین جامعه اسلامی، هر کس به هر مقدار که از بیت المال در اختیار اوست باید به شدت مراقبت کند که مبادا از گریزگاههای قانونی و با سوء استفاده از خلأهای قانونی، اموال جامعه اسلامی را به نفع خود و یا اطرافیانش مصادره کند

این رویه های سلیقه ای در زمان خلیفه دوم و شدت آن در زمان خلیفه سوم سبب شد تا ذائقه بسیارى از اصحاب به اخّاذىِ ناروا از بیت المال عادت کند و به نوعی فرهنگ طلبکاری و مال خود دانستن بیت المال در بین عده زیادی از اصحاب و خواص رواج پیدا کند.

در حکومت علوی این رویه به قانون اسلامی خود بازگشت. در سیره حکومتی علی علیه السلام، بهره گیرى عادلانه و یکسان مسلمانان از بیت المال و مدیریت اسلامی آن از اهمیت ویژه اى برخوردار بود. از این رو یکى از امورى که امام على علیه السلام پس از به دست گرفتن خلافت بر آن اصرار و پافشارى ورزید، جلوگیرى از بخشش هاى نارواى بیت المال و تقسیم مساوى آن بین مسلمانان، اعم از عرب، عجم، مولى و عبد بود.

امام على علیه السلام در همان روزهاى نخست رسیدن به خلافت، فرمود:

« ألا و إنّ كلّ قطیعة أقطعها عثمان من مال اللّه مردود على بیت مال المسلمین؛ آگاه باشید هر قطعه زمینى را که عثمان از مال خدا به کسى داده، به بیت المال مسلمانان عودت داده خواهد شد.» (2)

و نیز فرمود: « وَ اللَّهِ لَوْ وَجَدْتُهُ قَدْ تُزُوِّجَ بِهِ النِّسَاءُ وَ مُلِكَ بِهِ الْإِمَاءُ لَرَدَدْتُهُ فَإِنَّ فِی الْعَدْلِ سَعَةً وَ مَنْ ضَاقَ عَلَیْهِ الْعَدْلُ فَالْجَوْرُ عَلَیْهِ أَضْیَق ؛ قسم به خدا ! اگر با آن اموال، زنانى را به عقد خود درآورده و یا کنیزانى خریده باشند، آن را باز پس خواهم گرفت؛ زیرا «عدالت» مایه گشایش و رفاه است و آن کس که عدالت بر او گران آید، تحمّل ظلم و ستم برایش گران تر خواهد بود.»(3)

عدالت قاطعانه امیر المۆمنین سبب شد کسانی که به آن زد و بندهای فامیلی و رفاقتی خو کرده و از آن رهگذر برای خود دنیایی به هم زده بودند ابتدا به این رفتار حضرت اعتراض کنند که چرا نگاه ویژه به آنها نشده و روش خلفای پیشین تبعیت نمی شود ؛ تلاشهایی هم کردند تا اوضاع به شکل سابق برگردد اما نشد و در نهایت تلاش کردند تا به بهانه های واهی حکومت نوپای حضرت را از اساس واژگون کرده و دنیای از دست رفته را بازگردانند.

ثقفی، نویسنده کتاب الغارات (م 283 ق) در فصلی از کتاب خود با عنوان «كسانى كه از حضرت على (علیه السلام) جدا شدند» نام عده ای از کسانی که نتوانستند قانون خدا و عدالت علی علیه السلام را تحمل کنند برده و در آنجا می نویسد:

اصل عدالت و تساوی در بهره برداری از بیت المال در زمان خلیفه دوم تعطیل شد و به دستور او دیوان محاسباتی، بیت المال را بر اساس سوابق و درجات اصحاب تقسیم می کرد. در زمان عثمان نیز همین سیاست، با تساهل افزون ترى ادامه یافت؛ یعنى به آن تقسیم نامساوی بیت المال؛ حاتم بخشی هاى بى حساب و کتاب از سوى خلیفه سوم نیز اضافه شد

یحیى بن عروة بن زبیر گوید: چون على را نزد پدرم یاد مى كردند زبان به نكوهشش مى گشود. و مى گفت: پسرم، به خدا سوگند مردم از او بر نگشتند مگر براى مال دنیا.(4)

وقتی اداره اموال و امور جامعه اسلامی به دست علی علیه السلام افتاد؛ کارگزاران را هم ملزم به پیاده کردن قوانین قرآن و سیره نبوی کرد. یعنی هم خود دقت داشت و هم به شکل رسمی به کارگزاران خود دستور می داد که ذره ای از قانون خدا تخطی نکنند.
حضرت در آن نامه مشهور به مالک اشتر نوشت:

« إِیَّاكَ وَ الِاسْتِئْثَارَ بِمَا النَّاسُ فِیهِ أُسْوَة ؛ برحذر باش از اینكه چیزى را به خود اختصاص دهى در حالى كه همه مردم در آن مساوى هستند.»(5)

حضرت در همان نامه به اطرافیان هم اشاره کرده و مسئول جامعه اسلامی را نسبت به زیاده خواهی اطرافیان هشدار می دهد: « إِنَّ لِلْوَالِی خَاصَّةً وَ بِطَانَةً فِیهِمُ اسْتِئْثَارٌ وَ تَطَاوُلٌ وَ قِلَّةُ إِنْصَافٍ فِی مُعَامَلَةٍ فَاحْسِمْ [مَئُونَةَ] مَادَّةَ أُولَئِكَ بِقَطْعِ أَسْبَابِ تِلْكَ الْأَحْوَالِ وَ لَا تُقْطِعَنَّ لِأَحَدٍ مِنْ حَاشِیَتِكَ وَ حَامَّتِكَ قَطِیعَةً ؛ سرپرست و مسئول جامعه اسلامی، خویشان و نزدیکانی دارد که خوی آنها برتری جویی، گردن کشی و بی انصافی در تعامل با مردم است (به حق خود راضی نیستند و همیشه بیش از آنچه حقشان است طلب دارند)؛ این زیاده خواهی آنان را با بریدن اسباب آن ریشه کن و به هیچ یك از اطرافیان و خویشاوندانت زمینى را به بخشش واگذار مکن.»(6)

این شمه ای از سیره علوی در مدیریت اقتصادی و توزیع بیت المال بود. مسئولین جامعه اسلامی، هر کس به هر مقدار که از بیت المال در اختیار اوست باید به شدت مراقبت کند که مبادا از گریزگاههای قانونی و با سوء استفاده از خلأهای قانونی، اموال جامعه اسلامی را به نفع خود و یا اطرافیانش مصادره کند.

از این خطر گذشته مسئولین حاکم بر بیت المال باید مراقب نیز باشند که اموال عمومی به شکل مساوی بین تمام مردم توزیع شود؛ این سیره علوی نیست که دولت برای مردم شهری بهترین امکانات زندگی را فراهم کند و مردمی دیگر در شهری دیگر از یک دهم آن نیز بی بهره باشند.


پی نوشت ها:

1.       نهج البلاغه خطبه 3

2.       نهج السعادة فی مستدرك نهج البلاغة، ج1 ص 215

3.       نهج البلاغه خطبه 15

4.       الغارات، ترجمه آیتى، ص 210

5.       نهج البلاغه نامه 53

6.       همان



:: مرتبط با: عمومی .اسلامی .قران. ,
نویسنده : عظیم جان آبادی
تاریخ : 1394/10/26
زمان : 09:47 ق.ظ
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
njmStisa 1397/05/30 12:14 ق.ظ
viagra overdose http://viagrajr.com/ viagra dosage <a href=http://viagrajr.com/>click here to investigate</a>
http://bioshieldpill.com 1397/05/29 11:56 ب.ظ
where to buy viagra shanghai
http://bioshieldpill.com/ buy generic viagra online.


http://www.bioshieldpill.com effect of viagra on healthy male
online casino games 1397/05/29 07:51 ب.ظ
casino games real money
casino slotsslots online
slot game
online casino games
best online casino
casino games slots 1397/05/29 07:48 ب.ظ
casino games
casino online
casino games real money
cassino
online gambling casino
generic viagra canada 1397/05/29 06:17 ب.ظ
new zealand sildenafil online
generic for viagra
where can i buy sildenafil in kolkata
[url=http://viagrabs.com/]generic sildenafil citrate[/url]
njdabarm 1397/05/29 03:33 ب.ظ
viagra plus https://obatpasutri-jogja.com/ buy viagra online <a href=https://obatpasutri-jogja.com/>https://obatpasutri-jogja.com/</a>
umgDrync 1397/05/29 12:37 ب.ظ
buy viagra now http://viagraid.com/ buy female viagra <a href=http://viagraid.com/>generic viagra</a>
online casino games 1397/05/29 12:33 ب.ظ
casino online
online gambling casino
casinos online
casino online
casino games
njkanaen 1397/05/29 12:14 ب.ظ
tadalafil tablets 20 mg http://cialisfw.com/ cialis <a href=http://cialisfw.com/>cialis generic online</a>
vdyideob 1397/05/29 09:41 ق.ظ
cialis generic http://cialisgretkjss.com/ tadalafil <a href=http://cialisgretkjss.com/>buy cialis</a>
byhStisa 1397/05/29 02:39 ق.ظ
female viagra pills http://sexviagen.com/ viagra sales <a href=http://sexviagen.com/>viagra online generic</a>
gfhNeurn 1397/05/29 01:53 ق.ظ
viagra information http://viagrafolec.com/index.html viagra dosage <a href="http://viagrafolec.com/index.html">buy viagra</a>
bdgbiari 1397/05/28 11:29 ب.ظ
viagra india http://viagranerrds.com/ real viagra <a href="http://viagranerrds.com/">viagra</a>
hneabarm 1397/05/28 05:35 ب.ظ
non prescription viagra http://erectiledysfunctionmedicinesus.com/ viagra oral <a href=http://erectiledysfunctionmedicinesus.com/>generic viagra</a>
vdtDrync 1397/05/28 03:06 ب.ظ
viagra patent expiration date http://onlineviaqer.com/ discount viagra <a href=http://onlineviaqer.com/>generic viagra online</a>
hruanaen 1397/05/28 03:04 ب.ظ
viagra pills http://vigrageneic.com/ viagra online <a href=http://vigrageneic.com/>generic viagra</a>
youth michal neuvirth 30 philadelphia flyers replica home jersey 1397/05/28 03:46 ق.ظ
<a href="http://www.italianmadehomes.net/MNS_36/mens-houston-astros-carlos-correa-majestic-white-2017-world-series-bound-cool-base-player-jersey ">mens houston astros carlos correa majestic white 2017 world series bound cool base player jersey</a><a href="http://www.italianmadehomes.net/MNS_37/youth-rodney-hood-1-cleveland-cavaliers-burgundy-jersey ">youth rodney hood 1 cleveland cavaliers burgundy jersey</a><a href="http://www.italianmadehomes.net/MNS_38/youth-atlanta-hawks-john-collins-fanatics-branded-black-fast-break-replica-jersey-icon-edition ">youth atlanta hawks john collins fanatics branded black fast break replica jersey icon edition</a><a href="http://www.italianmadehomes.net/MNS_39/womens-corey-knebel-46-milwaukee-brewers-team-jersey ">womens corey knebel 46 milwaukee brewers team jersey</a>
youth michal neuvirth 30 philadelphia flyers replica home jersey http://www.claudioazzolini.net/NHL_25/youth-michal-neuvirth-30-philadelphia-flyers-replica-home-jersey
womens air jordan retro 13 1397/05/28 03:46 ق.ظ
<a href="http://www.cedarrapidschiropractor.net/MNS_36/mens-malik-johnson-56-toronto-fc-jersey ">mens malik johnson 56 toronto fc jersey</a><a href="http://www.cedarrapidschiropractor.net/MNS_37/youth-iker-pozo-66-manchester-city-jersey ">youth iker pozo 66 manchester city jersey</a><a href="http://www.cedarrapidschiropractor.net/MNS_38/youth-leury-garcia-28-chicago-white-sox-jersey ">youth leury garcia 28 chicago white sox jersey</a><a href="http://www.cedarrapidschiropractor.net/MNS_39/youth-atlanta-hawks-josh-magette-fanatics-branded-black-fast-break-replica-jersey-icon-edition ">youth atlanta hawks josh magette fanatics branded black fast break replica jersey icon edition</a>
womens air jordan retro 13 http://www.coachingbytrudy.net/Shoes_1/womens-air-jordan-retro-13
nike sb dunk low tiffany j pack 1397/05/28 03:46 ق.ظ
<a href="http://www.texasbaptistencampment.net/NCAAF_34/youth-isaac-weaver-71-old-dominion-monarchs-jersey ">youth isaac weaver 71 old dominion monarchs jersey</a><a href="http://www.texasbaptistencampment.net/NCAAF_35/youth-nasir-adderley-23-delaware-blue-hens-jersey ">youth nasir adderley 23 delaware blue hens jersey</a><a href="http://www.texasbaptistencampment.net/NFL_26/womens-teamcolor-minkah-fitzpatrick-29-miami-dolphins-jersey ">womens teamcolor minkah fitzpatrick 29 miami dolphins jersey</a><a href="http://www.texasbaptistencampment.net/NFL_27/baby-legend-christian-scotland-williamson-85-pittsburgh-steelers-jersey ">baby legend christian scotland williamson 85 pittsburgh steelers jersey</a>
nike sb dunk low tiffany j pack http://www.casa-daros.net/Shoes_2/nike-sb-dunk-low-tiffany-j-pack
new balance 577 made in england ss 2011 1397/05/28 03:46 ق.ظ
<a href="http://www.primeministers.net/NHL_22/youth-marcus-pettersson-65-anaheim-ducks-replica-custom-jersey ">youth marcus pettersson 65 anaheim ducks replica custom jersey</a><a href="http://www.primeministers.net/NHL_23/mens-florida-panthers-reebok-red-premier-home-jersey ">mens florida panthers reebok red premier home jersey</a><a href="http://www.primeministers.net/NHL_24/youth-matt-nieto-83-colorado-avalanche-replica-player-jersey ">youth matt nieto 83 colorado avalanche replica player jersey</a><a href="http://www.primeministers.net/NHL_25/youth-dylan-demelo-74-san-jose-sharks-premier-custom-jersey ">youth dylan demelo 74 san jose sharks premier custom jersey</a>
new balance 577 made in england ss 2011 http://www.followingseasattryall.net/Shoes_6/new-balance-577-made-in-england-ss-2011
cheap nike air max 90 size 5 cheap nike shoes 1397/05/28 03:46 ق.ظ
<a href="http://www.2acaringfamilydentist.net/NCAAF_34/womens-jabarri-johnson-81-sacramento-state-hornets-jersey ">womens jabarri johnson 81 sacramento state hornets jersey</a><a href="http://www.2acaringfamilydentist.net/NCAAF_35/mens-damien-smith-43-louisville-cardinals-jersey ">mens damien smith 43 louisville cardinals jersey</a><a href="http://www.2acaringfamilydentist.net/NFL_26/kids-teamcolor-deiondre-hall-32-chicago-bears-jersey ">kids teamcolor deiondre hall 32 chicago bears jersey</a><a href="http://www.2acaringfamilydentist.net/NFL_27/mens-game-jerod-fernandez-4-washington-redskins-jersey ">mens game jerod fernandez 4 washington redskins jersey</a>
cheap nike air max 90 size 5 cheap nike shoes http://www.communitysystemsfoundation.net/Shoes_4/cheap-nike-air-max-90-size-5-cheap-nike-shoes
youth alex iwobi 18 nigeria jersey 1397/05/28 03:46 ق.ظ
<a href="http://www.ilmelogranoristorante.net/NFL_28/baby-elite-justin-jones-27-los-angeles-chargers-jersey ">baby elite justin jones 27 los angeles chargers jersey</a><a href="http://www.ilmelogranoristorante.net/NFL_29/big-and-tall-teamcolor-darrius-heyward-bey-88-pittsburgh-steelers-jersey ">big and tall teamcolor darrius heyward bey 88 pittsburgh steelers jersey</a><a href="http://www.ilmelogranoristorante.net/NFL_30/kids-teamcolor-brian-price-92-dallas-cowboys-jersey ">kids teamcolor brian price 92 dallas cowboys jersey</a><a href="http://www.ilmelogranoristorante.net/NHL_21/mens-chris-kunitz-14-chicago-blackhawks-breakaway-home-jersey ">mens chris kunitz 14 chicago blackhawks breakaway home jersey</a>
youth alex iwobi 18 nigeria jersey http://www.indevcor.net/MNS_37/youth-alex-iwobi-18-nigeria-jersey
womens jack rodewald 53 ottawa senators authentic away jersey 1397/05/28 03:45 ق.ظ
<a href="http://www.healthybodsquad.net/Shoes_13/women-air-max-2013-orange ">women air max 2013 orange</a><a href="http://www.healthybodsquad.net/Shoes_14/reflective-air-max-97-air-max-97-gold ">reflective air max 97 air max 97 gold</a><a href="http://www.healthybodsquad.net/Shoes_15/running-in-the-90s-remix ">running in the 90s remix</a><a href="http://www.healthybodsquad.net/Shoes_16/black-and-gold-jordan-retro-1 ">black and gold jordan retro 1</a>
womens jack rodewald 53 ottawa senators authentic away jersey http://www.laser-cataract-surgery.net/NHL_21/womens-jack-rodewald-53-ottawa-senators-authentic-away-jersey
nike mens nike air max running nike men nike air monarch 4 running shoe 1397/05/28 03:45 ق.ظ
<a href="http://www.altunbasyapi.net/Shoes_13/nyc-air-jordan-10 ">nyc air jordan 10</a><a href="http://www.altunbasyapi.net/Shoes_14/lionel-messi-player-of-year-2011 ">lionel messi player of year 2011</a><a href="http://www.altunbasyapi.net/Shoes_15/nike-roshe-one-jacquard-dark-grey ">nike roshe one jacquard dark grey</a><a href="http://www.altunbasyapi.net/Shoes_16/nike-air-max-95-kopen ">nike air max 95 kopen</a>
nike mens nike air max running nike men nike air monarch 4 running shoe http://www.bashninja.net/Shoes_15/nike-mens-nike-air-max-running-nike-men-nike-air-monarch-4-running-shoe
womens carson soucy 60 minnesota wild breakaway away jersey 1397/05/28 03:45 ق.ظ
<a href="http://www.modemaedchen.net/Shoes_20/nike-air-max-1-mid-id ">nike air max 1 mid id</a><a href="http://www.modemaedchen.net/Shoes_3/nike-air-force-1-low-year-of-the-dragon ">nike air force 1 low year of the dragon</a><a href="http://www.modemaedchen.net/Shoes_4/nike-air-bruin-max-si-mens-shoes ">nike air bruin max si mens shoes</a><a href="http://www.modemaedchen.net/Shoes_5/mens-salomon-fell-raiser-grey-green ">mens salomon fell raiser grey green</a>
womens carson soucy 60 minnesota wild breakaway away jersey http://www.differentdesign.net/NHL_25/womens-carson-soucy-60-minnesota-wild-breakaway-away-jersey
byjArimb 1397/05/28 01:45 ق.ظ
viagra online without prescription http://viagravkash.com/ viagra without prescription <a href=http://viagravkash.com/>buy viagra</a>
rx online no prior prescription 1397/05/27 08:44 ب.ظ
<a href="http://canadianhealthypharmacyrx.com/">canadian pharmacy online</a>
http://canadianhealthypharmacyrx.com/
<a href=http://canadianhealthypharmacyrx.com/>canadian pharcharmy online</a>
nfyideob 1397/05/27 09:50 ق.ظ
viagra http://www.usa77www.com/ viagra buy <a href=http://www.usa77www.com/>generic viagra</a>
bhapsYmn 1397/05/27 06:21 ق.ظ
cialis prescription http://cialisovnsm.com/ tadalafil cialis <a href=http://cialisovnsm.com/>cialis generic</a>
free og 14 br white pink 1397/05/27 05:19 ق.ظ
<a href="http://www.accesstheatrical.com/201701/nike-air-force-1-low-croc-2013-black-white ">nike air force 1 low croc 2013 black white</a><a href="http://www.accesstheatrical.com/201702/mens-nike-free-run-3.0-v6-purple-black ">mens nike free run 3.0 v6 purple black</a><a href="http://www.accesstheatrical.com/201703/womens-nike-huarache-ultra-black-purple ">womens nike huarache ultra black purple</a><a href="http://www.accesstheatrical.com/201704/nike-air-max-90-womens-pink-black ">nike air max 90 womens pink black</a>
[url=http://www.audio-video-huntsville.com/201601/free-og-14-br-white-pink]free og 14 br white pink[/url]
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30


.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.