تبلیغات
امام حسن مجتبی علیه السلام - تقسیم عادلانه سرمایه ملی! چگونه؟!
تقسیم عادلانه سرمایه ملی! چگونه؟!
نظرات |

بیت المال در اصل محل ذخیره ثروت ملی و عمومی جامعه است اما این واژه معنای محل بودن خود را رها کرده و در معنای خود آن اندوخته به کار می رود. اندوخته ای که از منابع متعددی جمع شده و باید به مصرف عموم جامعه برسد که این کار، گاه به صورت مستقیم و گاه به شکل ارائه خدمات (تقسیم غیر مستقیم) صورت می گیرد.

آنچه در توزیع این ثروت عمومی مهم است نوع تقسیم آن نیست؛ بلکه عادلانه تقسیم کردن آن است؛ به گونه ای که همه به طور یکسان از آن برخوردار شوند. 

نکته مهمی که باید در تقسیم آن لحاظ شود عدم توجه به ویژگی های افراد است. از بیت المال به همان اندازه که یک پایتخت نشین بهره می برد به همان اندازه هم باید یک روستا نشین دور از پایتخت بهره مند شود؛ هر رقمی که به یک مقام عالی رتبه تخصیص داده می شود به همان اندازه باید در دسترس دیگر افراد جامعه نیز قرار گیرد. زیرا بودجه ای که با این عنوان به دست مردم می رسد یا صرف آنها می شود از جنس حقوق و دستمزد نیست تا در قبال تلاش و نوع کار و مسئولیتهای اجتماعی افراد قرار گیرد. از این رو در توزیع آن نباید اینگونه ملاکها را در نظر گرفت.

اصل عدالت و تساوی در بهره برداری از بیت المال در زمان خلیفه دوم تعطیل شد و به دستور او دیوان محاسباتی، بیت المال را بر اساس سوابق و درجات اصحاب تقسیم می کرد.

در زمان خلیفه سوم نیز همین سیاست، با تساهل افزون ترى ادامه یافت ؛ یعنى به آن تقسیم نامساوی بیت المال؛ حاتم بخشی هاى بى حساب و کتاب از سوى خلیفه سوم نیز اضافه شد.

امیرالمومنین علیه السلام درباره این سیاست ضایع کردن بیت المال مسلمین در زمان خلیفه سوم فرمود: وَ قَامَ مَعَهُ بَنُو أَبِیهِ یَخْضَمُونَ مَالَ اللَّهِ- [خَضْمَ ] خِضْمَةَ الْإِبِلِ نِبْتَةَ الرَّبِیع ؛ و دودمان پدرى او (بنى امیه) به همراهى او (عثمان) برخاستند و چون شترى كه گیاه تازه بهار را با ولع مى خورد به غارت بیت المال دست زدند.(1)

مسئولین جامعه اسلامی، هر کس به هر مقدار که از بیت المال در اختیار اوست باید به شدت مراقبت کند که مبادا از گریزگاههای قانونی و با سوء استفاده از خلأهای قانونی، اموال جامعه اسلامی را به نفع خود و یا اطرافیانش مصادره کند

این رویه های سلیقه ای در زمان خلیفه دوم و شدت آن در زمان خلیفه سوم سبب شد تا ذائقه بسیارى از اصحاب به اخّاذىِ ناروا از بیت المال عادت کند و به نوعی فرهنگ طلبکاری و مال خود دانستن بیت المال در بین عده زیادی از اصحاب و خواص رواج پیدا کند.

در حکومت علوی این رویه به قانون اسلامی خود بازگشت. در سیره حکومتی علی علیه السلام، بهره گیرى عادلانه و یکسان مسلمانان از بیت المال و مدیریت اسلامی آن از اهمیت ویژه اى برخوردار بود. از این رو یکى از امورى که امام على علیه السلام پس از به دست گرفتن خلافت بر آن اصرار و پافشارى ورزید، جلوگیرى از بخشش هاى نارواى بیت المال و تقسیم مساوى آن بین مسلمانان، اعم از عرب، عجم، مولى و عبد بود.

امام على علیه السلام در همان روزهاى نخست رسیدن به خلافت، فرمود:

« ألا و إنّ كلّ قطیعة أقطعها عثمان من مال اللّه مردود على بیت مال المسلمین؛ آگاه باشید هر قطعه زمینى را که عثمان از مال خدا به کسى داده، به بیت المال مسلمانان عودت داده خواهد شد.» (2)

و نیز فرمود: « وَ اللَّهِ لَوْ وَجَدْتُهُ قَدْ تُزُوِّجَ بِهِ النِّسَاءُ وَ مُلِكَ بِهِ الْإِمَاءُ لَرَدَدْتُهُ فَإِنَّ فِی الْعَدْلِ سَعَةً وَ مَنْ ضَاقَ عَلَیْهِ الْعَدْلُ فَالْجَوْرُ عَلَیْهِ أَضْیَق ؛ قسم به خدا ! اگر با آن اموال، زنانى را به عقد خود درآورده و یا کنیزانى خریده باشند، آن را باز پس خواهم گرفت؛ زیرا «عدالت» مایه گشایش و رفاه است و آن کس که عدالت بر او گران آید، تحمّل ظلم و ستم برایش گران تر خواهد بود.»(3)

عدالت قاطعانه امیر المۆمنین سبب شد کسانی که به آن زد و بندهای فامیلی و رفاقتی خو کرده و از آن رهگذر برای خود دنیایی به هم زده بودند ابتدا به این رفتار حضرت اعتراض کنند که چرا نگاه ویژه به آنها نشده و روش خلفای پیشین تبعیت نمی شود ؛ تلاشهایی هم کردند تا اوضاع به شکل سابق برگردد اما نشد و در نهایت تلاش کردند تا به بهانه های واهی حکومت نوپای حضرت را از اساس واژگون کرده و دنیای از دست رفته را بازگردانند.

ثقفی، نویسنده کتاب الغارات (م 283 ق) در فصلی از کتاب خود با عنوان «كسانى كه از حضرت على (علیه السلام) جدا شدند» نام عده ای از کسانی که نتوانستند قانون خدا و عدالت علی علیه السلام را تحمل کنند برده و در آنجا می نویسد:

اصل عدالت و تساوی در بهره برداری از بیت المال در زمان خلیفه دوم تعطیل شد و به دستور او دیوان محاسباتی، بیت المال را بر اساس سوابق و درجات اصحاب تقسیم می کرد. در زمان عثمان نیز همین سیاست، با تساهل افزون ترى ادامه یافت؛ یعنى به آن تقسیم نامساوی بیت المال؛ حاتم بخشی هاى بى حساب و کتاب از سوى خلیفه سوم نیز اضافه شد

یحیى بن عروة بن زبیر گوید: چون على را نزد پدرم یاد مى كردند زبان به نكوهشش مى گشود. و مى گفت: پسرم، به خدا سوگند مردم از او بر نگشتند مگر براى مال دنیا.(4)

وقتی اداره اموال و امور جامعه اسلامی به دست علی علیه السلام افتاد؛ کارگزاران را هم ملزم به پیاده کردن قوانین قرآن و سیره نبوی کرد. یعنی هم خود دقت داشت و هم به شکل رسمی به کارگزاران خود دستور می داد که ذره ای از قانون خدا تخطی نکنند.
حضرت در آن نامه مشهور به مالک اشتر نوشت:

« إِیَّاكَ وَ الِاسْتِئْثَارَ بِمَا النَّاسُ فِیهِ أُسْوَة ؛ برحذر باش از اینكه چیزى را به خود اختصاص دهى در حالى كه همه مردم در آن مساوى هستند.»(5)

حضرت در همان نامه به اطرافیان هم اشاره کرده و مسئول جامعه اسلامی را نسبت به زیاده خواهی اطرافیان هشدار می دهد: « إِنَّ لِلْوَالِی خَاصَّةً وَ بِطَانَةً فِیهِمُ اسْتِئْثَارٌ وَ تَطَاوُلٌ وَ قِلَّةُ إِنْصَافٍ فِی مُعَامَلَةٍ فَاحْسِمْ [مَئُونَةَ] مَادَّةَ أُولَئِكَ بِقَطْعِ أَسْبَابِ تِلْكَ الْأَحْوَالِ وَ لَا تُقْطِعَنَّ لِأَحَدٍ مِنْ حَاشِیَتِكَ وَ حَامَّتِكَ قَطِیعَةً ؛ سرپرست و مسئول جامعه اسلامی، خویشان و نزدیکانی دارد که خوی آنها برتری جویی، گردن کشی و بی انصافی در تعامل با مردم است (به حق خود راضی نیستند و همیشه بیش از آنچه حقشان است طلب دارند)؛ این زیاده خواهی آنان را با بریدن اسباب آن ریشه کن و به هیچ یك از اطرافیان و خویشاوندانت زمینى را به بخشش واگذار مکن.»(6)

این شمه ای از سیره علوی در مدیریت اقتصادی و توزیع بیت المال بود. مسئولین جامعه اسلامی، هر کس به هر مقدار که از بیت المال در اختیار اوست باید به شدت مراقبت کند که مبادا از گریزگاههای قانونی و با سوء استفاده از خلأهای قانونی، اموال جامعه اسلامی را به نفع خود و یا اطرافیانش مصادره کند.

از این خطر گذشته مسئولین حاکم بر بیت المال باید مراقب نیز باشند که اموال عمومی به شکل مساوی بین تمام مردم توزیع شود؛ این سیره علوی نیست که دولت برای مردم شهری بهترین امکانات زندگی را فراهم کند و مردمی دیگر در شهری دیگر از یک دهم آن نیز بی بهره باشند.


پی نوشت ها:

1.       نهج البلاغه خطبه 3

2.       نهج السعادة فی مستدرك نهج البلاغة، ج1 ص 215

3.       نهج البلاغه خطبه 15

4.       الغارات، ترجمه آیتى، ص 210

5.       نهج البلاغه نامه 53

6.       همان



:: مرتبط با: عمومی .اسلامی .قران. ,
نویسنده : عظیم جان آبادی
تاریخ : 1394/10/26
زمان : 09:47 ق.ظ
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
cdgdhearf 1398/03/30 12:54 ب.ظ
http://canadianpharmacyfda.com/ - buy viagra viagra pills <a href="http://canadianpharmacyfda.com/#">generic viagra</a>
vdgxArimb 1398/03/30 10:44 ق.ظ
http://holidayrentallorgues.com/ - buy viagra viagra online <a href="http://holidayrentallorgues.com/#">buy viagra online</a>
vadtput 1398/03/30 08:35 ق.ظ
http://canadiansapharmacyvgy.com/ - viagra generic viagra 100mg <a href="http://canadiansapharmacyvgy.com/#">viagra online</a>
vdbbWaicy 1398/03/30 05:10 ق.ظ
http://usaerectionrx.com/ - viagra pill viagra 100mg <a href="http://usaerectionrx.com/#">viagra generic</a>
vdaajuile 1398/03/30 04:05 ق.ظ
http://viaqraonllne.com/ - buy generic viagra viagra online <a href="http://viaqraonllne.com/#">viagra online</a>
kiloSnisy 1398/03/30 02:44 ق.ظ
http://qenericviaqra.com/ - buy generic viagra п»їviagra <a href="http://qenericviaqra.com/#">viagra online</a>
cialis generic 1398/03/30 02:22 ق.ظ
venta de cialis en tenerife [url=http://cialisps.com/]buy
cialis online[/url] where to buy cialis in toronto.
vadtput 1398/03/30 01:08 ق.ظ
http://canadiansapharmacyvgy.com/ - viagra viagra pill <a href="http://canadiansapharmacyvgy.com/#">buy viagra</a>
fvrtOvarl 1398/03/30 01:03 ق.ظ
http://aluixnetwork.com/ - buy viagra generic viagra online <a href="http://aluixnetwork.com/#">generic viagra online</a>
dvgaIdoft 1398/03/30 12:41 ق.ظ
http://almeidacorp.com/ - generic viagra viagra generic <a href="http://almeidacorp.com/#">generic viagra reviews</a>
hubpages.com 1398/03/29 11:53 ب.ظ
Hello There. I found your blog using msn. This is a really well
written article. I will be sure to bookmark it and
return to read more of your useful information. Thanks for the post.
I will certainly comeback.
vdsdBlige 1398/03/29 11:10 ب.ظ
http://buycialls.com/ - cialis buy п»їbuy cialis <a href="http://buycialls.com/#">cialis</a>
hrhhsmutt 1398/03/29 11:08 ب.ظ
http://buyvlaqra.com/ - buy viagra п»їbuy viagra <a href="http://buyvlaqra.com/#">generic viagra</a>
vdbbWaicy 1398/03/29 06:41 ب.ظ
http://usaerectionrx.com/ - generic viagra viagra generic <a href="http://usaerectionrx.com/#">viagra 100mg</a>
hrdsSnisy 1398/03/29 11:37 ق.ظ
http://mo-basta.org/ - viagra generic viagra <a href="http://mo-basta.org/#">viagra without doctor prescription</a>
Hildred 1398/03/29 10:36 ق.ظ
I conceive you have remarked some very interesting points, thanks for the post.
gesdBlige 1398/03/29 07:49 ق.ظ
http://cialislisthec.com/ - online cialis cialis generic <a href="http://cialislisthec.com/#">cialis online</a>
instructables.com 1398/03/29 06:11 ق.ظ
Keep up the excellent work, I read few articles on this website and
I think that your website is real interesting and has sets of excellent information.
yjikIdoft 1398/03/29 03:31 ق.ظ
http://susamsokagim.com/ - generic viagra viagra generic name <a href="http://susamsokagim.com/#">generic viagra online</a>
x79ouh2CY 1398/03/29 02:58 ق.ظ
second chance payday loans <a href=http://loandayfastgo.com/>Payday Loans RenTechInc.com</a> In our present economic situation, many individuals need cash rapidly. There is so much that goes into a financial circumstance, and many people look to payday advance for support. Keep reviewing this post for helpful ideas concerning this subject if you're consider this type of alternative. <a href="http://loandayfastgo.com/">click to investigate</a>
yjfssmutt 1398/03/29 02:45 ق.ظ
http://viagravkash.com/ - viagra generic viagra <a href="http://viagravkash.com/#">cheap viagra</a>
ywanieleykrvx 1398/03/29 12:10 ق.ظ
wbgxbceabaeh cheapest price viagra <a href=http://northwestpharmacyph.com/>cialis prescription in canada</a> cost viagra <a href="http://northwestpharmacyph.com/">order cialis in canada</a>
women and viagra
hrdsSnisy 1398/03/28 11:34 ب.ظ
http://mo-basta.org/ - buy generic viagra generic viagra buy <a href="http://mo-basta.org/#">viagra generic</a>
olwxDrads 1398/03/28 11:33 ب.ظ
http://movietrailershd.org/ - generic viagra buy viagra online <a href="http://movietrailershd.org/#">generic viagra</a>
vadtput 1398/03/28 11:12 ب.ظ
http://canadiansapharmacyvgy.com/ - viagra 100mg viagra for sale <a href="http://canadiansapharmacyvgy.com/#">cheap viagra</a>
gesdBlige 1398/03/28 09:40 ب.ظ
http://cialislisthec.com/ - п»їbuy cialis buy cialis <a href="http://cialislisthec.com/#">cialis online</a>
afkijuile 1398/03/28 08:55 ب.ظ
http://viagraoahvfn.com/ - viagra generic buy generic viagra <a href="http://viagraoahvfn.com/#">viagra buy</a>
yjikIdoft 1398/03/28 08:16 ب.ظ
http://susamsokagim.com/ - generic viagra reviews buy generic viagra online <a href="http://susamsokagim.com/#">generic viagra online</a>
vdbbWaicy 1398/03/28 08:02 ب.ظ
http://usaerectionrx.com/ - viagra buy online viagra <a href="http://usaerectionrx.com/#">generic viagra</a>
yvxnyrpCY 1398/03/28 07:16 ب.ظ
payday loans no credit check direct lender [url=http://loandayfastgo.com/]at Bing[/url] In our present economic climate, lots of people need cash quickly. There is a lot that enters into an economic situation, and many people seek to cash advance for support. Keep reviewing this short article for valuable pointers concerning this subject if you're consider this type of alternative. <a href="http://loandayfastgo.com/">Payday loans</a>
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30


.:: This Template By : Theme-Designer.Com ::.